شنترينى متوفى به سال 542 ه / 1147 م . همه در آن عصر مىزيستند . البته ظهور اين علما و ادبا و اعلام در اين برهه از زمان جز اثرى از آثار فكرى عصر ملوك الطوايف نبود . 4 در عصر ملوك الطوايف چند تن از اكابر علما و ادبا و مورخان بودند كه به تاريخ اندلس و ضبط حوادث آن علاقه نشان مىدادند . مقدم بر همه فيلسوف ابن حزم است . با آنكه ابن حزم به معنى صحيح ، مورخ عصر ملوك الطوايف نبود ولى در كتاب خود به نام نقط العروس و بعضى رسائل ديگرش كه اخيرا به دست آمده برخى وقايع و ملاحظات را در باب عصر ملوك الطوايف و شخصيتهاى آن آورده و صادقانه دربارهء آنها بحث كرده است و ما پيشتر از برخى از آنها مطالبى اقتباس كرديم . مورخ بزرگ ابو مروان بن حيان از مورخان نامدار اين عصر است . او در سال 377 ه / 987 م در قرطبه به دنيا آمد و در سال 469 ه / 1076 م در آنجا وفات كرد . پدرش خلف بن حيان از وزراى المنصور بن ابى عامر بود و او خود وزارت بنى جهور را بر عهده داشت و شاهد سقوط دولت ايشان بود و يكى از كتابهاى خود را به آن دولت اختصاص داد . ابن حيان در دو كتاب خويش المتين و المقتبس فى اخبار اهل الاندلس از حوادث عصر ملوك الطوايف كه خود ناظر آنها بوده مطالب مهم و پرارزشى براى ما باقى گذاشته است . او مطالب تاريخى را به شيوه‌اى نقادانه و با روحيه‌اى علمى به رشتهء تحرير آورده است . ابن بسام كوشش او را در ضبط وقايع تاريخى ستوده و از آن مطالب بسيار نقل كرده است ؛ ولى گاه‌گاه نيز او را در نقل برخى حوادث مورد انتقاد قرار مىدهد و نكوهش مىكند . ما به اين انتقادات ابن بسام در جاى خود در اخبار دولت بنى جهور اشارت كرديم . ديگر از مورخان اين عصر يكى هم شاگرد ابن حيان ابو عبد اللّه الحميدى است متوفى به سال 488 ه / 1095 م . نام كتاب او جذوة المقتبس فى ذكر ولاة الاندلس است . الحميدى در كتاب خود شرح حال بسيارى از علما و ادبا و فقها و محدثان در عصر ملوك الطوايف